03129262620
bilgi@turak.org
>Turkish English
Değerlendirme ÖlçütleriHoşgeldiniz :
Turiz Akademisyeleri Derneği

TUADER

TURİZM AKADEMİSYENLERİ DERNEĞİ

 

 

TURAK

TURİZM EĞİTİMİ DEĞERLENDİRME VE AKREDİTASYON KURULU

 

 

YÜKSEKÖĞRETİM TURİZM PROGRAMLARI

DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ[1]

 

 

 

I. GİRİŞ

TURAK Yükseköğretim Turizm Programları değerlendirme ölçütleri, turizm endüstrisi paydaşlarının beklentilerini karşılamak üzere, ön lisans (en az 4 yarıyıl veya 120 AKTS), lisans (8 yarıyıl veya 240 AKTS Kredisi), yüksek lisans (4 yarıyıl veya 120 AKTS) ve doktora (8 yarıyıl veya 240 AKTS) programlarının kalite güvencesini sağlamak ve programların sürekli iyileştirilmesini desteklemek amacıyla hazırlanmıştır[2]. Yükseköğretim turizm programlarının değerlendirilmesi için başvuruda bulunan ilgili birim, söz konusu programların bu belgede yer alan ölçütleri yerine getirdiğini kanıtlamakla yükümlüdür.

 

 

II. TANIMLAR

TURAK ölçütlerini kullanarak yapılan değerlendirmelerde aşağıdaki temel tanımların tutarlı olarak kullanılması gerekmektedir.

1.Program Öğretim Amaçları: Programın mezunlarının erişmeleri istenen kariyer hedeflerini ve alanındaki beklentilerini tanımlayan genel ifadeler.

2.Program Çıktıları: Öğrencilerin programdan mezun oluncaya kadar kazanmaları gereken bilgi, beceri ve davranışları tanımlayan ifadeler.

3.Ölçme: Program öğretim amaçları ve program çıktılarına erişim düzeylerini saptamak üzere çeşitli yöntemler kullanılarak yürütülen verilerin ve kanıtlarının tanımlanması, toplama ve düzenleme süreci.

4.Değerlendirme: Ölçmeler sonucu elde edilen verilerin ve kanıtların çeşitli yöntemler kullanılarak yorumlanması süreci. Değerlendirme süreci, program öğretim amaçlarına ve program çıktılarına erişim düzeylerini vermeli ve programı iyileştirmek üzere alınacak kararlar ve yürütülecek eylemlerde kullanılmalıdır.

5.Kredi: Bir kredi, yarıyıl boyunca her hafta düzenli olarak verilen bir saatlik teorik dersin ya da yapılan iki ya da üç saatlik uygulama veya pratik / laboratuvar çalışmalarının öğretim yüküne eşdeğerdir.

6. AKTS Kredisi: Avrupa Kredi Transfer Sisteminde tanımlanan kredi.

 

 

III. ÖLÇÜTLER

 

A. GENEL ÖLÇÜTLER

 

1.ÖLÇÜT: ÖĞRENCİLER

Bir yükseköğretim YTB programının değerlendirilmesinde, öğrencilerin niteliği, gelişimi ve başarıları önemlidir. Bu nedenle:

1.1. Programa kabul edilen öğrenciler, programın kazandırmayı hedeflediği çıktıları öngörülen sürede edinebilecek altyapıya sahip olmalıdırlar. Öğrencilerin kabulünde göz önüne alınan göstergeler izlenmeli ve bunların yıllara göre değişimi değerlendirilmelidir.

1.2. Yatay ve dikey geçişle öğrenci kabulü, çift ana dal, yan dal ve öğrenci değişimi uygulamaları ile başka kurumlarda ve/veya programlarda alınmış dersler ve kazanılmış kredilerin değerlendirilmesinde uygulanan ölçütler ayrıntılı olarak tanımlanmış ve uygulanıyor olmalıdır.

1.3. Kurum ve/veya program tarafından başka kurumlarla yapılacak ulusal ve uluslararası anlaşmalar ve kurulacak ortaklıklar ile öğrenci hareketliliğini teşvik edecek ve sağlayacak çalışmalar yapılmalıdır.

1.4. Öğrencileri ders ve kariyer planlaması konularında yönlendirecek danışmanlık hizmeti verilmelidir.

1.5. Öğrencilerin program kapsamındaki tüm dersler ve diğer etkinliklerdeki başarıları şeffaf ve tutarlı yöntemlerle ölçülmeli ve değerlendirilmelidir.

1.6. Öğrenci memnuniyetinin değerlendirilmesi mutlaka yapılmalı, bu çıktıların çeşitli yönetim aşamalarında değerlendirilmesi ve değerlendirme sonuçlarının ilgili birim ve bireylere geri dönüşümü sağlanmalıdır.

1.7. Öğrencilerin mezuniyetlerine karar verebilmek için, programın gerektirdiği tüm koşulların yerine getirildiğini belirleyecek güvenilir yöntemler geliştirilmiş ve uygulanıyor olmalıdır.

 

2.ÖLÇÜT:  PROGRAM ÖĞRETİM AMAÇLARI

2.1 Program mezunlarının erişmeleri beklenen kariyer hedefleri ve programın öğretim amaçları belirlenmelidir. Bu amaçlar;

   2.1.1. Kurumun, fakültenin ve bölümün öz görevleriyle (misyonuyla) uyumlu olmalıdır,

   2.1.2. Programın iç ve dış paydaşlarının gereksinimleri dikkate alınarak belirlenmelidir,

   2.1.3. Kolayca erişilebilecek şekilde yayımlanmış olmalıdır.

   2.1.4. Programın iç ve dış paydaşlarının gereksinimleri doğrultusunda uygun aralıklarla

güncellenmelidir.

2.2. Öğretim amaçlarına ulaşıldığını belirlemek ve belgelemek için kullanılan bir ölçme ve değerlendirme süreci kurulmuş ve işletiliyor olmalıdır. Bu süreç yardımıyla program öğretim amaçlarına ulaşıldığı kanıtlanmalıdır.

 

3.ÖLÇÜT: PROGRAM ÇIKTILARI

3.1. Program çıktıları; öğrencilerin programdan mezun oluncaya kadar kazanmaları gereken bilgi, deneyim, beceri, yetenek ve davranışları tanımlayan ifadelerdir. Program öğretim amaçlarına ulaşabilmek için gerekli bilgi, beceri, yetenek ve davranış bileşenlerinin tümünü kapsamalıdır. Program çıktıları, aşağıda verilen TURAK çıktılarını içerecek biçimde tanımlanmalıdır. Programlar, öğretim amaçlarıyla tutarlı olmak koşuluyla, kendilerine özgü ek çıktılar tanımlayabilirler.

 

 

 

 

 

 

Lisans Düzeyinde Yükseköğretim Turizm Programları Ortak Çıktılar

1. İngilizce dilinde en az Avrupa Dil Portföyü B2 genel düzeyinde okuma, anlama, konuşma ve yazma becerileri gösterir.

2. İkinci bir yabancı dilde (İngilizce dışında) en az Avrupa Dil Portföyü B1 genel düzeyinde okuma, anlama, konuşma ve yazma becerileri gösterir.

3. Yazılı, sözlü, sözsüz ve görsel olarak etkili iletişim kurar ve sunum becerileri gösterir.

4.Verilerden mesleki bilgi üretir, üretilen bilgileri sentezler, analiz eder, yorumlar ve değerlendirir; araştırma yapma ve proje hazırlama becerisi kazanır.

5. Sahip olduğu bilgileri sorunların çözümünde kullanır.

6.Toplumsal ve mesleki etik değerleri bilir, bunları eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirir ve uygun davranışları geliştirir.

7.Turizm alanı ile ilgili ulusal ve uluslararası hukuki düzenlemeleri ve mesleki standartları bilir ve uygular.

8.Ekip halinde ve bağımsız olarak etkin bir şekilde çalışır.

9.Kişisel bakıma, hijyene, giyime ve görünüme turizm sektörünün gerektirdiği şekilde özen gösterir.

10.Farklı kültürleri tanır, anlar ve farklı kültürlerden misafirlerle iletişim kurar.

 

3.2 Program çıktılarının gerçekleştirilme düzeyini belli aralıklarla belirlemek ve belgelemek için kullanılan bir ölçme ve değerlendirme süreci oluşturulmuş ve işletiliyor olmalıdır.

3.3 Programlar, program çıktılarını sağladıklarını kanıtlamak için izleme yöntemleri geliştirmiş olmalıdırlar.

 

4.ÖLÇÜT: ÖĞRETİM PLANI

4.1. Her programın program öğretim amaçlarını ve program çıktılarını destekleyen bir öğretim planı olmalıdır. Öğretim planı bu ölçütte verilen ortak bileşenler ile Programa Özgü Ölçütlerdeki bileşenleri içermelidir.

4.2. Öğretim planının uygulanmasında kullanılacak eğitim yöntemleri, istenen bilgi, beceri ve davranışların öğrencilere kazandırılmasını garanti edebilmelidir.

4.3. Öğretim planının öngörüldüğü biçimde uygulanmasını güvence altına alacak ve sürekli gelişimini sağlayacak bir yönetim sistemi bulunmalıdır.

4.4. Öğrencileri, önceki derslerde edindikleri bilgi ve becerileri kullanacakları, ilgili alan yeterliliklerini ve gerçekçi koşulları/kısıtları (ekonomi, çevre sorunları, sürdürülebilirlik, üretilebilirlik, etik, sağlık, güvenlik, sosyal ve politik sorunlar gibi) içerecek bilgi ve deneyimle çalıştığı alanda uygulamaya hazır hale getirmelidir.

4.5. Öğretim planı aşağıdaki bileşenleri içermelidir:

   4.5.1. İlgili bilim alanına uygun temel öğretim

   4.5.2. İlgili bilim alanına uygun öğretim.

   4.5.3. Program amaçları doğrultusunda programın içeriğini bütünleyen en az %25 oranında seçmeli ders.

   4.5.4 Dört yıllık lisans programlarının mezuniyet kredilerinin;

                   4.5.4.1. AKTS kredisi temel alındığında en az 240 AKTS,

                   4.5.4.2. Ulusal Kredi sistemi temel alındığında en az 120 krediden oluşmalıdır.

 

5.ÖLÇÜT:  ÖĞRETİM KADROSU

Öğretim kadrosu bir öğretim programının temel unsurudur. Bu nedenle;

5.1. Öğretim kadrosu, yeterli akademik düzeye sahip ve programın tüm alanlarını kapsayacak sayıda ve nitelikte olmalıdır.

Öğretim kadrosu programın etkin bir şekilde sürdürülmesini, değerlendirilmesini ve geliştirilmesini sağlamalıdır.

Öğretim kadrosu, ilgili sektör, mesleki kuruluşlar ve işverenlerle ilişkileri sürdürebilecek nitelikte olmalıdır.

5.2. Öğretim elemanları, öğretim programlarının yürütülmesinin yanında, bilimsel araştırma yapma, öğretim elemanı-öğrenci ilişkisi, öğrenci danışmanlığı, üniversiteye ve topluma hizmet ve mesleki gelişim hizmetlerinin yerine getirilmesi gibi konularda etkin olmalıdır.

5.3. Öğretim elemanlarının genel anlamda yeterlilikleri, eğitimleri, konularının çeşitliliği, alan deneyimleri, öğretme becerileri ve deneyimleri, iletişim becerileri, daha etkin programlar geliştirme yönündeki açılımları, alanlarındaki bilgi düzeyleri, araştırma deneyimleri, varsa mesleki kuruluşlara üyelikleri gibi hususlarla değerlendirilir.

5.4. Öğretim hizmetlerine destek olarak dışarıdan alınacak bireylerde gerekli yeterlilik şartı aranmalıdır.

 

6.ÖLÇÜT: YÖNETİM YAPISI

6.1. Kuruluş ve yönetim yapısı, bu yapının ana kuruluş içindeki yeri, öğretim faaliyetleri ve destek hizmetleri arasındaki ilişkiler tanımlanmış olmalıdır.

6.2. Öğretim sonuçlarının değerlendirilebilmesi için gereken tüm strateji, program ve yöntemler belgelendirilmelidir. Yönetim sistemine ait bu belgeler ilgili bireylere iletilmiş, anlaşılır, ulaşılabilir ve uygulanabilir olmalıdır.

6.3. Arşivler, çağdaş kayıt teknikleri kullanılarak tutulmalıdır.

6.4. Yönetim, iç işleyişi denetleyecek, sorgulayacak ve düzeltebilecek yöntemleri kurmuş olmalıdır.

 

7.ÖLÇÜT: ALT YAPI

7.1. Sınıflar, laboratuvarlar ve gerekli donanım, öğretim amaçlarına ve program çıktılarına ulaşmak için yeterli olmalıdır.

7.2. Öğrencilerin, alan dışı sosyal ve kültürel gereksinimlerini karşılayan, alanındaki faaliyetlere ortam yaratarak gelişimlerini destekleyen ve öğrenci-öğretim elemanı ilişkilerini canlı tutan uygun altyapı var olmalıdır.

7.3. Birimler öğrencilerine ilgili alan donanımlarını sağlamalıdır. Bilgisayar ve bilişim altyapıları, programın öğretim amaçlarını destekleyecek doğrultuda tasarımlanmalıdır.

7.4. Öğrencilere sunulan kütüphane olanakları öğretim amaçlarına ve program çıktılarına ulaşmak için yeterli düzeyde olmalıdır.

7.5. Öğrencilerin öğrenim ve yaşam ortamlarında gerekli güvenlik önlemleri alınmış olmalıdır.

7.6. Engelliler için altyapı düzenlemesi yapılmış olmalıdır.

 

8.ÖLÇÜT: KURUM DESTEĞİ VE PARASAL KAYNAKLAR

8.1. Üniversitenin idari desteği, yapıcı liderliği, parasal kaynaklar ve bunların dağıtımında izlenen strateji, programın kalitesini ve sürdürülebilmesini sağlayacak düzeyde olmalıdır.

8.2. Kaynaklar, nitelikli bir öğretim kadrosunu çekecek, tutacak ve akademik gelişiminin sürdürülmesini sağlayacak yeterlilikte olmalıdır.

8.3. Program için gereken altyapıyı temin etmeye, bakımını yapmaya ve işletmeye yetecek parasal kaynak sağlanmalıdır.

8.4. Program gereksinimlerini karşılayacak destek personeli ve kurumsal hizmetler sağlanmalıdır. Teknik ve idari kadrolar, program çıktılarını sağlamaya destek verecek sayı ve nitelikte olmalıdır.

9.ÖLÇÜT: SÜREKLİ İYİLEŞTİRME

Kurulan ölçme ve değerlendirme sistemlerinden elde edilen sonuçların programın sürekli iyileştirilmesine yönelik olarak kullanıldığına ilişkin kanıtlar sunulmalıdır. Bu iyileştirme çalışmaları, başta Ölçüt 2 ve Ölçüt 3 ile ilgili alanlar olmak üzere, programın tüm gelişmeye açık alanları ile ilgili, sistematik bir biçimde toplanmış, somut verilere dayalı olmalıdır.

 B. PROGRAMA ÖZGÜ ÖLÇÜTLER

Programa özgü ölçütler, öngörülen alanda öğretim planına yönelik ek ölçütleri tanımlamaktadır. Her programın kendine özgü ölçütleri olmalı ve öğretim programı bu ölçütleri sağlamalıdır.

1.Turizm İşletmeciliğine Özgü Ölçütler

Bu ölçütler, başlığında “Turizm İşletmeciliği” nitelemesi bulunan programlar için geçerlidir. Mezunların, programın öngördüğü amaçlar doğrultusunda aşağıdaki alanlarda bilgi, beceri ve yetkinlik kazandığı kanıtlanmalıdır.

 

Lisans Turizm İşletmeciliği Program Çıktıları

1. Turizm işletmeciliği ile ilgili disiplinlerdeki kavramlar, kuramlar, ilkeler ve olgular ile ilgili kapsamlı ve sistemli bilgiye sahiptir.

2. Turizm sektörünün yapısı, işleyişi ve ülke kalkınmasındaki önemi konusunda bilgi sahibidir.

3. Dünyadaki ve Türkiye’deki turistik değerleri bilir, bu değerleri turizm arzı ve talebi açısından değerlendirir.

4. Alanıyla ilgili bilgi ve iletişim teknolojilerini ve yazılımlarını kullanır.

5. İşletme, Yönetim Bilimi, Sosyoloji ve Ekonomi alanındaki temel kavramlar, kuramlar, ilkeler ve olgular hakkında bilgi sahibidir.

6. Turizm işletmelerini (otel işletmesi, seyahat işletmesi, yiyecek içecek işletmesi vb) etkin bir şekilde yönetebilecek yönetim kuram ve uygulamalarını bilir ve uygular.

7. Turizm alanı ve turizm işletmeciliği ile ilgili ulusal ve uluslararası hukuki düzenlemeleri ve mesleki standartları bilir ve uygular.

8. Kişisel ve mesleki gelişimini sürekli kılar; Türkiye ve dünya ekonomisi ve turizmindeki gelişmeleri izleyerek geleceğe ilişkin tahminlerde bulunabilir.

9. Hizmet alanı ile ilgili fiziksel ortamı, araç gereçleri ve teknolojileri tanır, kullanır ve bakımını yaparak korur.

10. Turizm işletmelerinde hizmet sunum süreçlerini bilir ve misafir memnuniyeti sağlayacak şekilde yerine getirir.

 

2.Gastronomi ve Mutfak Sanatlarına Özgü Ölçütler

Bu ölçütler, başlığında “Gastronomi ve Mutfak Sanatları” nitelemesi bulunan programlar için geçerlidir. Mezunların, programın öngördüğü amaçlar doğrultusunda aşağıdaki alanlarda bilgi, beceri ve yetkinlik kazandığı kanıtlanmalıdır.

Lisans Gastronomi ve Mutfak Sanatları Program Çıktıları

1.Alanı ile ilgili ulusal-uluslararası iş sağlığı, iş ve gıda güvenliği mevzuatlarını bilir ve uygular.

2.Hijyen ve sanitasyon kurallarını bilir ve uygular.

3.Alanına ilişkin teknolojik araçları ve mutfak ekipmanlarını tanır ve kullanım şekillerini bilir.

4.İşletme ve yönetim fonksiyonları ile menü planlama ve yiyecek içecek maliyet kontrolünü bilir ve uygular.

5.Gastronomi ve Mutfak Sanatları alanında ihtiyaç duyulan sanatsal bilgi ve becerileri kazanır, gıda maddelerine yönelik “duyusal analiz” ve “kalite kontrol” yeteneğine sahip olur.

6.Kuver tasarımı, sunum ve servis tekniklerini bilir ve uygular.

7.Klasik / modern mutfak uygulamalarını ve pişirme yöntemlerini bilir.

8.Gıdaların özellikleri ve besin değerleri hakkında bilgi sahibi olur. Bu şekilde; hammaddenin seçiminden, işlenmesi, sunumu ve tüketilmesine kadar geçen ürün yaşam evlerinin tamamını başarılı şekilde yürütme becerisini kazanır.

9.Türk ve dünya mutfaklarını tanır, farklılık ve benzerliklerini bilir, özellikle bir bölge mutfağında uzmanlaşır; yöresel ve uluslararası tüm reçetelere nasıl ulaşacağını bilir ve prosedürleri takip edebilir.

10.Türk mutfağının tarihsel gelişimi hakkında bilgi sahibi olur ve değişen tüketici beklentilerini karşılayabilmek için sahip olunması gereken yenilikçi bakış açısını kazanır.

3.Turizm Rehberliğine Özgü Ölçütler

Bu ölçütler, başlığında “Turizm Rehberliği” nitelemesi bulunan programlar için geçerlidir. Mezunların, programın öngördüğü amaçlar doğrultusunda aşağıdaki alanlarda bilgi, beceri ve yetkinlik kazandığı kanıtlanmalıdır.

 

Lisans Turizm Rehberliği Program Çıktıları

1.Türkiye nin doğal, arkeolojik, tarihi ve kültürel değerlerini bilir ve bunları gerektiğinde güncel olaylarla sentezleyerek gruplarıyla paylaşır.

2.Turist Rehberliği Meslek Yönetmeliğinde belirtilen yabancı dil yeterlik belgelerinden birine sahip olur ve yönetmelikte belirlenen konularda bilgi sahibidir.

3.İşletme, işletme yönetimi, liderlik, bilgi-işlem teknolojileri, psikoloji, sosyoloji ve sosyal psikoloji vb. alanlarda bilgi sahibidir ve bilgilerini turizm rehberliği mesleğinde uygulayabilir.

4.Dünyada yaşamış ve yaşamakta olan farklı dinlerin temel ilkelerini kavrayarak, "inanç özgürlüğüne saygı" çerçevesinde turizm rehberliği mesleği ile harmanlayarak kullanır

5.Seyahat işletmelerinin işleyişini kavrayarak, bir turu planlayabilir, uygulayabilir ve denetleyebilir.

6.Turizm rehberliği mesleği ile ilgili hizmet sunum süreçlerini bilir ve misafir memnuniyeti sağlayacak şekilde yerine getirir.

7.Türkiye’de ve dünyada yaşamış olan uygarlıkların kültür, tarih ve sanatları hakkında detaylı bilgiye sahip olur ve bu bilgileri kullanarak değerlendirme yapar.

8.Soyut ve somut kültürel miras da dahil olmak üzere turizm cazibe unsularını koruma bilincindedir ve tur sırasında bu cazibe unsurlarına saygılı olmayı grubuna aktarır.

9.Turizm alanı ve turizm rehberliği ile ilgili ulusal ve uluslararası hukuki düzenlemeleri ve mesleki standartları bilir ve uygular.

10.Kişisel ve mesleki gelişimini sürekli kılar; Türkiye ve dünya ekonomisi ve turizmindeki gelişmeleri izleyerek geleceğe ilişkin tahminlerde bulunabilir.

 

4.Rekreasyon Yönetimine Özgü Ölçütler

Bu ölçütler, başlığında “Rekreasyon Yönetimi” nitelemesi bulunan programlar için geçerlidir. Mezunların, programın öngördüğü amaçlar doğrultusunda aşağıdaki alanlarda bilgi, beceri ve yetkinlik kazandığı kanıtlanmalıdır.

 

Lisans Rekreasyon Yönetimi Program Çıktıları

1.Rekreasyonel kaynakları, sürdürülebilir ve etkin şekilde kullanır.

2.Çalıştığı grubun özelliğine ve düzenlenen etkinliğe uygun liderlik modeli uygular.

3.Rekreasyon alanındaki bilgileri takip edip kullanabilir, meslektaşlarına düşüncelerini ve sorunlara ilişkin çözüm önerilerini yazılı ve sözlü olarak aktarabilir.

4.Rekreasyon amaçlı organizasyon ve etkinlikleri, yönetir ve başarım değerlemesi yapar.

5.Kamu, özel ve STK niteliğindeki rekreasyon işletmelerinin amaç ve türlerini, işletmelerin kuruluş aşamalarını ve hukuksal süreçlerini bilir ve gerektiğinde kullanır; iç ve dış çevrelerindeki değişiklikleri takip eder.

6.Rekreasyonun ulusal ve uluslararası farklı kültürlere göre nasıl hazırlanabileceğini bilir. Yerel, ulusal ve evrensel kültürel değerleri bilir, harmanlayarak rekreasyon etkinliklerinde kullanabilir.

7.İşletme ev yönetim fonksiyonlarını kavrayarak, rekreasyon işletmelerini etkin bir şekilde yönetebilmek için gerekli fiziki ve beşeri düzenlemeleri bilir.

8.Sportif ve kültürel bilgi ve becerilere sahip olur, bunları uygulayabilir veya uygulatabilir.

9.Engelli bireylere yönelik terapatik rekreasyon etkinliklerini hazırlayıp uygulayabilir ve yönetebilir.

10.Rekreasyon alanının gerektirdiği düzeyde bilişim ve iletişim teknolojilerini kullanabilir.

 



[1] Bu ölçütlerin yazımında FEDEK mevzuatı esas alınmıştır.

[2] Halihazırda, TURAK Yükseköğretim Turizm Programları değerlendirme ölçütleri, lisans ve önlisans düzeyindeki turizm programları için hazırlanmıştır. Zaman içinde lisans üstü turizm programlarının genel ve programa özgü ölçütleri de hazırlanacaktır.